Wyobraźmy sobie nie pieniądze na koncie, lecz indeks poziomu realnego PKB. Dla czwartego kwartału 2025 roku ustawiamy go na 100. W pierwszym kwartale 2026 irlandzkie PKB spada o 7,8 proc., więc indeks obniża się do 92,2. W drugim rośnie o 10,2 proc. i dochodzi do około 101,6. Odbicie jest mocne, ale w dużej części odrabia poprzedni spadek.

To rachunek na podstawie dwóch kolejnych kwartalnych zmian z opublikowanej 7 września tabeli Eurostatu. Nie opisuje sumy produkcji w pierwszym półroczu ani wzrostu rok do roku. Porównuje poziom PKB w drugim kwartale z poziomem w czwartym kwartale poprzedniego roku. Źródło: Eurostat.

Dlaczego nie można po prostu odjąć 7,8 od 10,2

Kolejne zmiany procentowe mają różne podstawy. Spadek liczymy od 100, późniejszy wzrost już od 92,2. Dlatego wyniki mnożymy, zamiast dodawać procenty. Na opublikowanych, zaokrąglonych dynamikach otrzymujemy:

100 × 0,922 × 1,102 = 101,6044.

To rozróżnienie ma znaczenie również poza Irlandią. Im głębszy poprzedni spadek, tym efektowniejsza może być późniejsza dynamika przy stosunkowo niewielkiej zmianie względem wcześniejszego poziomu. Duży procent nie jest fałszywy. Nie odpowiada jednak samodzielnie na pytanie, jak daleko gospodarka zaszła od punktu wyjścia.

Jeden kraj, kilka różnych obrazów

Irlandzki urząd statystyczny CSO podał 4 września, że w drugim kwartale sektory zdominowane przez międzynarodowe przedsiębiorstwa zwiększyły aktywność o 11,2 proc., a sektory krajowe o 0,7 proc. Zmodyfikowany popyt krajowy, oznaczany skrótem MDD, zmniejszył się natomiast o 0,8 proc. Spadek tego ostatniego wskaźnika urząd wiąże z inwestycjami. Źródło: komunikat CSO.

Nie oznacza to, że mieszkańcy nagle przestali kupować. Konsumpcja osobista wzrosła o 1 proc. Także krajowe sektory gospodarki, choć dużo wolniej od tych zdominowanych przez koncerny, rosły. Opowieść o powszechnym kryzysie byłaby więc równie wybiórcza jak ogłoszenie powszechnego boomu na podstawie samego PKB.

Różnicę wyjaśnia zakres miar. Popyt krajowy obejmuje wydatki gospodarstw domowych, państwa i inwestycje. W irlandzkiej mierze zmodyfikowanej koryguje się inwestycje o wybrane transakcje związane z globalizacją, między innymi samoloty firm leasingowych i własność intelektualną. PKB uwzględnia również handel zagraniczny. Miary odpowiadają zatem na różne pytania; MDD nie jest po prostu drugim sposobem policzenia identycznej wielkości. CSO: wyjaśnienie popytu krajowego i jego korekt.

Europejskie odbicie nie ma jednego silnika

Najnowszy odczyt pokazuje wzrost PKB strefy euro o 0,6 proc. kwartalnie. Zatrudnienie zwiększyło się o 0,1 proc. Do wzrostu PKB eksport netto wniósł 0,9 punktu procentowego, konsumpcja gospodarstw domowych 0,2 punktu, a zmiana zapasów odjęła 0,5 punktu. To wkłady do zmiany PKB, nie tempa wzrostu poszczególnych wydatków. Eurostat: struktura wzrostu.