Biogaz nie jest paliwem z przyszłości. Problem w tym, że wciąż nie wiemy wystarczająco dobrze, gdzie ma sens i komu powinien służyć

IEA 16 lipca opublikowała narzędzie mapujące potencjał biogazu na świecie. To dobry moment, by oddzielić technologię od hasła. Biogaz powstaje z odpadów organicznych, pozostałości rolniczych i innych materiałów, ale jego sens zależy od miejsca, transportu surowca i odbiorcy energii.

Największą zaletą biogazu jest wykorzystanie tego, co już istnieje jako problem: odpadów i emisji metanu. Nie oznacza to, że każda biomasa powinna trafić do instalacji. Materiał może mieć inne zastosowanie, a zbyt daleki przewóz może zjadać korzyść energetyczną.

Na czym polega zmiana

Mapa pomaga zobaczyć skalę, ale decyzja pozostaje lokalna. Gospodarstwo, oczyszczalnia ścieków i zakład przetwórczy mają inne strumienie odpadów i inne możliwości użycia ciepła. Instalacja jest bardziej sensowna tam, gdzie energia oraz produkt uboczny mają konkretną funkcję.

W Polsce biogaz bywa przedstawiany jako remedium na import paliw albo sposób na wszystko w rolnictwie. Uczciwsza odpowiedź brzmi: może wzmacniać lokalną odporność, ale potrzebuje standardów zapachu, transportu, zagospodarowania pozostałości i rozmowy z mieszkańcami.

Do Sedna: biogaz jest najbardziej wartościowy wtedy, gdy rozwiązuje kilka lokalnych problemów naraz. Gdy staje się tylko kolejnym paliwem do dowiezienia z daleka, traci swój najciekawszy sens.

Trzeba też rozróżnić biogaz i biometan. Biogaz jest mieszaniną gazów powstającą podczas fermentacji, natomiast po oczyszczeniu do odpowiedniej jakości może stać się biometanem, który łatwiej wprowadzać do sieci gazowej. To techniczne rozróżnienie wpływa na koszty, lokalizację instalacji i na to, czy lepiej wykorzystać energię na miejscu, czy transportować ją dalej.

Mapa IEA jest użyteczna, bo przesuwa rozmowę z poziomu ogólnego potencjału na poziom konkretnego strumienia surowca. Wysoki potencjał regionu nie oznacza automatycznie, że każdy projekt jest dobry. Trzeba policzyć stabilność dostaw, zużycie energii na proces oraz to, kto skorzysta z ciepła i nawozowego produktu po fermentacji.

Dobrze zaprojektowana instalacja może łączyć gospodarstwo, samorząd i lokalne przedsiębiorstwo. Źle zaprojektowana zaczyna od konfliktu o zapach, ciężarówki i poczucie, że zysk wyjeżdża, a uciążliwość zostaje. Dlatego największą innowacją w biogazie bywa nie sama technologia, lecz uczciwy projekt relacji z miejscem, w którym ma pracować.