Pojęcia potrzebne do zrozumienia regulacji cyfrowych, sztucznej inteligencji i platform.
17 pojęć w tym bloku
Aktualizacja: 28 lipca 2026 02:00
AI Act
AI Act to unijne rozporządzenie ustanawiające wspólne zasady tworzenia, oferowania i używania systemów sztucznej inteligencji.
Jak to działa
Przepisy różnicują obowiązki według poziomu ryzyka. Zakazują wybranych praktyk, nakładają rozbudowane wymagania na systemy wysokiego ryzyka oraz obowiązki przejrzystości na część innych systemów i modeli ogólnego przeznaczenia.
Dlaczego to ważne
Rozporządzenie chroni bezpieczeństwo i prawa podstawowe, a jednocześnie ustanawia wspólne warunki rynku UE. Po AI Omnibusie większość obowiązków przejrzystości jest stosowana od 2 sierpnia 2026 roku, wymagania dla systemów wysokiego ryzyka z załącznika III od 2 grudnia 2027 roku, a dla systemów w produktach z załącznika I od 2 sierpnia 2028 roku.
Kogo dotyczy
Dotyczy dostawców, importerów, dystrybutorów i profesjonalnych użytkowników AI, a pośrednio osób ocenianych lub obsługiwanych przez takie systemy.
Aktualizacja: 13 czerwca 2026 02:00
Generatywna sztuczna inteligencja
Generatywna sztuczna inteligencja tworzy nowe treści, takie jak tekst, obraz, dźwięk, kod lub wideo, na podstawie wzorców poznanych podczas treningu.
Jak to działa
Użytkownik przekazuje polecenie i kontekst, a model generuje wynik probabilistycznie, często z możliwością dalszego dostrajania lub połączenia z narzędziami.
Dlaczego to ważne
Technologia zwiększa produktywność i dostępność tworzenia, lecz rodzi ryzyka dotyczące błędów, praw autorskich, prywatności i dezinformacji.
Kogo dotyczy
Dotyczy pracowników, twórców, firm technologicznych, szkół, mediów, administracji, konsumentów i właścicieli danych.
Aktualizacja: 13 czerwca 2026 02:00
Duży model językowy
Duży model językowy to system uczenia maszynowego trenowany na rozległych zbiorach tekstu w celu przewidywania i generowania sekwencji językowych.
Jak to działa
Model przetwarza tekst na tokeny i na podstawie wyuczonych wzorców oblicza prawdopodobne dalsze elementy odpowiedzi. Nie przechowuje wiedzy jak tradycyjna baza danych.
Dlaczego to ważne
LLM może tworzyć, streszczać i analizować tekst, ale nie gwarantuje prawdziwości oraz może odtwarzać błędy i uprzedzenia danych.
Kogo dotyczy
Dotyczy twórców oprogramowania, użytkowników chatbotów, firm, administracji, edukacji, mediów i regulatorów.
Aktualizacja: 13 czerwca 2026 02:00
Agent AI
Agent AI to system, który planuje i wykonuje wieloetapowe działania w celu osiągnięcia zadania, korzystając z modelu oraz dostępnych narzędzi.
Jak to działa
Może przeszukiwać dane, wywoływać interfejsy, tworzyć pliki lub komunikować się z innymi systemami, zachowując stan między kolejnymi krokami.
Dlaczego to ważne
Agent zwiększa automatyzację, ale każdy dodatkowy dostęp tworzy ryzyko błędnej decyzji, wycieku danych lub wykonania niepożądanej instrukcji.
Kogo dotyczy
Dotyczy firm wdrażających automatyzację, twórców oprogramowania, pracowników, administratorów bezpieczeństwa i użytkowników delegujących zadania.
Aktualizacja: 13 czerwca 2026 02:00
Deepfake
Deepfake to syntetycznie utworzony lub zmodyfikowany obraz, dźwięk albo film naśladujący wygląd lub głos konkretnej osoby.
Jak to działa
Modele generatywne uczą się cech materiału źródłowego i tworzą treść, która może przedstawiać wydarzenie lub wypowiedź, do których nie doszło.
Dlaczego to ważne
Technologia ma zastosowania twórcze, ale może służyć oszustwom, przemocy wizerunkowej, podszywaniu się i manipulacji politycznej.
Kogo dotyczy
Dotyczy obywateli, osób publicznych, mediów, banków, platform internetowych, organów ścigania i twórców treści.
Aktualizacja: 12 czerwca 2026 02:00
Prompt injection
Prompt injection to atak lub manipulacja, w której treść przekazana modelowi próbuje zmienić jego zachowanie i skłonić system do wykonania niepożądanych instrukcji.
Jak to działa
Polecenie może zostać wpisane bezpośrednio przez użytkownika albo ukryte w stronie, dokumencie czy wiadomości odczytywanej przez system AI. Model może mieć trudność z odróżnieniem danych od instrukcji.
Dlaczego to ważne
Ryzyko rośnie, gdy model ma dostęp do narzędzi, poczty, plików lub możliwości wykonywania działań. Ochrona wymaga ograniczania uprawnień, walidacji danych, izolowania treści i potwierdzania wrażliwych operacji.
Kogo dotyczy
Dotyczy twórców i użytkowników chatbotów, agentów AI, systemów RAG oraz aplikacji łączących modele z zewnętrznymi narzędziami.
Aktualizacja: 13 czerwca 2026 02:00
Digital Services Act
Digital Services Act ustanawia unijne obowiązki pośredników internetowych dotyczące bezpieczeństwa, przejrzystości i reagowania na nielegalne treści.
Jak to działa
Wymagania rosną wraz z rolą i skalą usługi, a największe platformy podlegają ocenom ryzyka, audytom oraz nadzorowi Komisji Europejskiej.
Dlaczego to ważne
DSA nie nakazuje automatycznego usuwania każdej szkodliwej wypowiedzi, lecz porządkuje procedury, reklamy, rekomendacje i prawa użytkowników.
Kogo dotyczy
Dotyczy platform, wyszukiwarek, hostingów, sklepów internetowych, reklamodawców, użytkowników i organów nadzoru.
Aktualizacja: 12 czerwca 2026 02:00
IRIS²
IRIS² to europejski program bezpiecznej łączności satelitarnej oparty na wieloorbitalnej konstelacji satelitów.
Jak to działa
System ma dostarczać bezpieczne usługi łączności instytucjom publicznym oraz wspierać komercyjny dostęp szerokopasmowy. Połączenie różnych orbit ma zwiększyć zasięg, odporność i elastyczność usług.
Dlaczego to ważne
Program ma ograniczyć zależność Europy od zewnętrznych operatorów i poprawić łączność w sytuacjach kryzysowych. Jego powodzenie zależy od terminowego rozmieszczenia infrastruktury, bezpieczeństwa i kosztów usług.
Kogo dotyczy
Dotyczy administracji, służb, operatorów telekomunikacyjnych, przemysłu kosmicznego, firm i mieszkańców obszarów o słabszym dostępie do sieci.
Aktualizacja: 12 czerwca 2026 02:00
Cyberbezpieczeństwo
Cyberbezpieczeństwo obejmuje ochronę systemów, sieci, urządzeń, usług i danych przed zakłóceniem, przejęciem, zniszczeniem lub nieuprawnionym dostępem.
Jak to działa
Skuteczna ochrona łączy technologie, procedury, zarządzanie ryzykiem i przygotowanie ludzi. Obejmuje zapobieganie, wykrywanie, reagowanie, odtwarzanie działania oraz uczenie się z incydentów.
Dlaczego to ważne
Zależność gospodarki i państwa od usług cyfrowych sprawia, że incydent może zatrzymać produkcję, usługi publiczne albo dostęp do danych. Sam zakup narzędzi nie zastępuje aktualizacji, ćwiczeń i jasnej odpowiedzialności.
Kogo dotyczy
Dotyczy administracji, firm, operatorów infrastruktury, szkół, organizacji i każdego użytkownika usług cyfrowych.
Aktualizacja: 12 czerwca 2026 02:00
Deeptech
Deeptech obejmuje przedsięwzięcia oparte na znaczącym postępie naukowym lub inżynieryjnym, których rozwój wymaga zwykle długich badań, specjalistycznej wiedzy i dużego kapitału.
Jak to działa
Do tej grupy zalicza się między innymi część technologii kwantowych, biotechnologii, nowych materiałów, robotyki, półprzewodników i rozwiązań energetycznych. Droga od laboratorium do rynku jest zwykle dłuższa niż w prostym oprogramowaniu.
Dlaczego to ważne
Takie technologie mogą tworzyć nowe rynki i strategiczne zdolności, ale niosą wysokie ryzyko technologiczne oraz finansowe. Wymagają współpracy nauki, przemysłu, inwestorów i państwa.
Kogo dotyczy
Dotyczy naukowców, start-upów, przemysłu, funduszy inwestycyjnych, uczelni i instytucji wspierających innowacje.
Aktualizacja: 13 czerwca 2026 02:00
RAG
RAG to metoda łącząca model generatywny z wyszukiwaniem informacji w zewnętrznych dokumentach lub bazach wiedzy.
Jak to działa
System pobiera fragmenty powiązane z pytaniem i przekazuje je modelowi jako kontekst do utworzenia odpowiedzi, często wraz z odnośnikami.
Dlaczego to ważne
RAG może zwiększać aktualność i sprawdzalność odpowiedzi, ale jakość zależy od źródeł, wyszukiwania i poprawnego wykorzystania kontekstu.
Kogo dotyczy
Dotyczy twórców chatbotów, firm zarządzających wiedzą, administracji, obsługi klienta, analityków i użytkowników systemów AI.
Aktualizacja: 13 czerwca 2026 02:00
Halucynacja modelu AI
Halucynacja modelu AI to wiarygodnie brzmiąca odpowiedź zawierająca informacje nieprawdziwe, nieistniejące lub niepoparte źródłami.
Jak to działa
Model generuje prawdopodobny ciąg językowy, a nie przeprowadza automatycznie weryfikacji faktów. Ryzyko rośnie przy brakującym kontekście i pytaniach spoza danych.
Dlaczego to ważne
Błąd może prowadzić do złych decyzji prawnych, medycznych, finansowych lub technicznych, dlatego ważne informacje wymagają sprawdzenia.
Kogo dotyczy
Dotyczy użytkowników i twórców systemów AI, szczególnie w obszarach wysokiego ryzyka, edukacji, mediach i administracji.
Aktualizacja: 13 czerwca 2026 02:00
Podatność zero-day
Podatność zero-day to nieznana producentowi lub jeszcze niezałatana luka bezpieczeństwa, którą można wykorzystać przed udostępnieniem poprawki.
Jak to działa
Atakujący tworzy exploit wykorzystujący błąd, a obrona musi opierać się na wykrywaniu zachowania, ograniczaniu uprawnień i szybkiej reakcji.
Dlaczego to ważne
Takie luki są szczególnie groźne, ponieważ standardowe aktualizacje i sygnatury mogą nie zapewniać ochrony w pierwszej fazie ataku.
Kogo dotyczy
Dotyczy producentów oprogramowania, administratorów, firm, administracji, operatorów infrastruktury i wszystkich użytkowników podatnego systemu.
Aktualizacja: 13 czerwca 2026 02:00
Ransomware
Ransomware to rodzaj ataku, w którym przestępcy blokują dostęp do danych lub systemów i żądają zapłaty za ich przywrócenie.
Jak to działa
Atak często zaczyna się od phishingu, skradzionego hasła lub podatnej usługi, a następnie obejmuje rozprzestrzenianie, kradzież danych i szyfrowanie.
Dlaczego to ważne
Zapłata nie gwarantuje odzyskania danych i finansuje kolejne ataki, dlatego kluczowe są kopie zapasowe, segmentacja, aktualizacje i plan reagowania.
Kogo dotyczy
Dotyczy firm, szpitali, samorządów, szkół, administracji, dostawców usług i osób, których dane zostały wykradzione.
Aktualizacja: 13 czerwca 2026 02:00
Phishing
Phishing to próba wyłudzenia danych lub skłonienia ofiary do działania przez wiadomość albo stronę podszywającą się pod zaufany podmiot.
Jak to działa
Atakujący wykorzystuje presję czasu, autorytet, strach lub obietnicę korzyści, kierując użytkownika do fałszywego logowania, płatności lub załącznika.
Dlaczego to ważne
Phishing pozostaje częstym początkiem przejęcia kont i ataków na organizacje, a sama poprawność językowa wiadomości nie świadczy o jej autentyczności.
Kogo dotyczy
Dotyczy użytkowników bankowości, poczty, mediów społecznościowych, pracowników, firm i instytucji publicznych.
Aktualizacja: 13 czerwca 2026 02:00
Chmura obliczeniowa
Chmura obliczeniowa to model udostępniania przez sieć skalowalnych zasobów, takich jak serwery, pamięć, bazy danych i oprogramowanie.
Jak to działa
Klient korzysta z infrastruktury dostawcy w modelach IaaS, PaaS lub SaaS, płacąc zwykle za użycie albo abonament i dzieląc odpowiedzialność za bezpieczeństwo.
Dlaczego to ważne
Chmura ułatwia skalowanie i wdrażanie usług, ale tworzy zależność od dostawcy, lokalizacji danych, łączności i prawidłowej konfiguracji.
Kogo dotyczy
Dotyczy firm, administracji, twórców aplikacji, użytkowników usług, inspektorów ochrony danych i zespołów bezpieczeństwa.
Aktualizacja: 13 czerwca 2026 02:00
Półprzewodnik
Półprzewodnik to materiał o kontrolowanym przewodnictwie elektrycznym, będący podstawą tranzystorów, procesorów, pamięci i wielu czujników.
Jak to działa
W układach scalonych miliardy miniaturowych elementów sterują przepływem prądu, realizując obliczenia i przechowywanie danych.
Dlaczego to ważne
Produkcja wymaga wyspecjalizowanych fabryk, maszyn, materiałów i projektów, dlatego łańcuch dostaw ma strategiczne znaczenie dla gospodarki i bezpieczeństwa.
Kogo dotyczy
Dotyczy elektroniki, motoryzacji, telekomunikacji, energetyki, obronności, producentów urządzeń i konsumentów.