Ambasadorowie państw UE uzgodnili 10 czerwca stanowisko wobec pakietu Defence Readiness Omnibus. Komisja zaproponowała go w 2025 roku, aby skrócić procedury administracyjne utrudniające rozbudowę przemysłu obronnego. Rada chce rozpocząć negocjacje z Parlamentem Europejskim nad zmianami w zamówieniach, pozwoleniach, transferach produktów i dostępie do finansowania.
Komisja zidentyfikowała ponad sto rodzajów zezwoleń i procedur, które mogą dotyczyć inwestycji obronnej. W różnych państwach podobna fabryka mierzy się z odmiennymi terminami, dokumentami i interpretacjami. Pakiet ma wprowadzić punkty kontaktowe oraz ograniczyć czas oczekiwania, aby przedsiębiorca nie krążył między urzędami odpowiedzialnymi za środowisko, budowę, bezpieczeństwo i eksport.
Co już wiadomo
Uproszczenie obejmuje również zamówienia publiczne. Obecne przepisy powstawały w okresie mniejszej presji na szybkie uzupełnianie zapasów. Państwa chcą łatwiej składać wspólne zamówienia, modernizować istniejące kontrakty i reagować na pilne potrzeby. Wspólne zakupy mogą obniżać cenę jednostkową oraz ograniczać liczbę niekompatybilnych systemów.
Szybkość jest istotna, ponieważ zdolność produkcyjna nie powstaje w dniu podpisania umowy. Firma musi zdobyć teren, pozwolenia, maszyny, wykwalifikowanych pracowników i długoterminowe zamówienia uzasadniające inwestycję. Jeśli procedury trwają latami, państwo otrzymuje sprzęt później, a producent nie podejmuje ryzyka zwiększenia mocy.
Uproszczenie nie powinno jednak oznaczać rezygnacji z kontroli. Zakłady wykorzystują materiały niebezpieczne, duże ilości energii i technologie o znaczeniu dla bezpieczeństwa. Skrócona procedura musi nadal oceniać wpływ na środowisko, ochronę pracowników oraz ryzyko przejęcia wrażliwej technologii przez nieuprawniony podmiot.
Co to zmienia
Drugim zagrożeniem jest ograniczenie konkurencji pod hasłem pilności. Bez przejrzystych kryteriów duże kontrakty mogą trafiać stale do tej samej grupy dostawców, a małe innowacyjne firmy pozostaną podwykonawcami bez wpływu na architekturę systemu. Procedury powinny umożliwiać szybki zakup, ale również porównanie kosztu całego cyklu życia i warunków serwisowania.
Dla Polski pakiet jest szansą na rozwój produkcji, pod warunkiem włączenia krajowych firm do europejskich łańcuchów dostaw. Sam zakup zagranicznego sprzętu zwiększa zdolność wojska, lecz nie zawsze buduje kompetencje przemysłowe. Znaczenie mają umowy dotyczące serwisu, amunicji, oprogramowania, części oraz możliwości modernizacji w kraju.
Po stanowisku Rady rozpoczną się negocjacje z Parlamentem. Ostateczny test nastąpi dopiero wtedy, gdy nowe przepisy zostaną przełożone na decyzje urzędów i kontrakty. Europa potrzebuje szybszej produkcji, ale trwała gotowość obronna wymaga także standardów, zapasów, szkolenia i wspólnego planowania popytu.