Najprostsza wersja pomysłu brzmi: dzieci poniżej określonego wieku nie powinny korzystać z najpopularniejszych platform społecznościowych. Australia przyjęła model, który ma ograniczać dostęp osób poniżej 16 lat do wybranych usług. W Europie temat wraca w dyskusjach o ochronie małoletnich, uzależniających mechanizmach projektowania i odpowiedzialności dużych platform wynikającej z Aktu o usługach cyfrowych.
Pomysł jest prosty tylko na plakacie
Dlaczego państwa w ogóle idą w tę stronę? Bo szkoły, rodzice i lekarze coraz częściej opisują ten sam problem: dzieci są w środowisku zaprojektowanym przez firmy walczące o czas uwagi. Nie chodzi tylko o pojedyncze szkodliwe treści. Chodzi o niekończący się feed, powiadomienia, presję porównywania się, kontakt z obcymi, reklamy, treści ekstremalne i rytm dnia podporządkowany telefonowi.
Weryfikacja wieku to centrum sporu
Zakaz ma jednak słaby punkt już na starcie: trzeba ustalić, kto sprawdza wiek. Platforma może poprosić o deklarację, ale dzieci łatwo wpiszą inną datę urodzenia. Można używać dokumentów, bankowości, biometrii albo zewnętrznych usług weryfikacyjnych, ale wtedy pojawia się ryzyko zbierania bardzo wrażliwych danych. Państwo próbujące chronić prywatność dzieci może niechcący stworzyć system, który każe im jeszcze mocniej potwierdzać tożsamość w internecie.
Drugi problem to odpowiedzialność rodziców. Zwolennicy zakazów mówią: nie można zostawiać rodzin samych przeciwko korporacjom technologicznym. Przeciwnicy odpowiadają: państwo nie powinno zastępować rodziców i tworzyć rozwiązań, które będą łatwe do obejścia. Obie strony mają część racji. Rodzina nie wygra sama z algorytmem wartym miliardy dolarów, ale samo prawo też nie wychowa dziecka cyfrowo.
Zakaz bez zmian w projektowaniu platform będzie za mały
Dlatego lepsze regulacje prawdopodobnie będą łączyć kilka narzędzi. Limity wieku mogą być jednym z nich, lecz równie ważne są zakazy profilowania reklamowego dzieci, ograniczenia mechanizmów uzależniających, domyślnie prywatne konta, prostsze zgłaszanie nadużyć i większa przejrzystość algorytmów. Platformy powinny projektować usługi tak, aby dziecko nie było traktowane jak dorosły klient reklamowy o mniejszej odporności psychicznej.
W praktyce spór będzie dotyczył także definicji platformy społecznościowej. Czy zakaz obejmie komunikatory? Gry z czatem? Serwisy wideo? Fora? A może tylko największe aplikacje oparte na publicznych profilach i rekomendacjach? Zbyt szeroka definicja może utrudnić dzieciom normalną komunikację i edukację. Zbyt wąska sprawi, że problem przeniesie się do mniej kontrolowanych miejsc.
Najuczciwsza odpowiedź brzmi więc: zakaz może ograniczyć część szkód, ale nie jest magicznym przełącznikiem. Jeżeli będzie połączony z ochroną prywatności, odpowiedzialnością platform i edukacją cyfrową, ma sens jako element większej polityki. Jeżeli stanie się tylko hasłem wyborczym, skończy się na pozornym sukcesie i kolejnej grze w kotka i myszkę między dziećmi, rodzicami a aplikacjami.