Data 16 sierpnia pojawia się w kilku aktach dotyczących dodatków paszowych, lecz jej znaczenie zależy od dokumentu i etapu łańcucha. W przypadku chlorku choliny i kwasu fumarowego nie kończy się zezwolenie na substancję. Kończy się pierwszy, sześciomiesięczny odcinek okresu przejściowego po odnowieniu zezwoleń. Obejmuje on sam dodatek i premiks, ale nie wyznacza jeszcze końca wszystkich terminów dla mieszanek i materiałów paszowych.

Jedna data nie znaczy jednego skutku

Najłatwiejszy błąd polega na przeczytaniu jednej daty bez sprawdzenia, do jakiego produktu odnosi ją przepis. Dodatek paszowy jest składnikiem o określonej funkcji. Premiks to mieszanka dodatków albo dodatków z nośnikami, przeznaczona do dalszego wykorzystania. Mieszanka paszowa i materiał paszowy trafiają dalej w łańcuchu. Unijne przepisy celowo dają tym poziomom różne terminy, aby zmiana dokumentacji nie zatrzymała z dnia na dzień legalnie przygotowanej produkcji.

Chlorek choliny: nowe numery i trzy terminy

Rozporządzenie 2026/164 odnowiło do 16 lutego 2036 roku zezwolenie dla chlorku choliny. Rozdzieliło przy tym roztwór wodny zawierający co najmniej 74 procent chlorku choliny i stały preparat zawierający co najmniej 50 procent tej substancji, przypisując im numery 3a890i i 3a890ii. Komisja wyjaśniła, że wcześniejsze warunki nie opisywały dostatecznie składu preparatów, dlatego nowy akt porządkuje identyfikację i wymagania.

Dla preparatów chlorku choliny i zawierających je premiksów zasada przejściowa jest precyzyjna. Partie wyprodukowane i oznakowane przed 16 sierpnia według zasad obowiązujących przed 16 lutego 2026 roku mogą nadal być wprowadzane do obrotu i stosowane aż do wyczerpania zapasów. Warunek jest podwójny: liczą się zarówno produkcja, jak i etykietowanie. Sama data faktury, wysyłki albo sprzedaży nie zastępuje tych dwóch informacji.

Gotowe pasze mają więcej czasu. Mieszanki i materiały paszowe przeznaczone dla zwierząt, od których pozyskuje się żywność, mogą korzystać ze starych zasad, jeżeli zostały wyprodukowane i oznakowane przed 16 lutego 2027 roku. Dla zwierząt, od których nie pozyskuje się żywności, termin sięga 16 lutego 2028 roku. W obu przypadkach prawidłowo przygotowane zapasy mogą pozostać w obrocie aż do wyczerpania.

Nowe warunki dla chlorku choliny nie są wyłącznie zmianą numeru. Etykieta paszy dla drobiu lub świń ma zawierać zalecenie, aby nie przekraczać suplementacji na poziomie 1 000 mg chlorku choliny na kilogram mieszanki pełnoporcjowej. Instrukcja ma też ostrzegać przed jednoczesnym stosowaniem paszy i wody do pojenia z dodatkiem chlorku choliny. Dla użytkowników dodatku i premiksów wymagane są procedury ograniczające narażenie skóry, oczu i dróg oddechowych.

Kwas fumarowy: podział między gatunkami

Drugi zegar dotyczy kwasu fumarowego. Rozporządzenie 2026/171 odnowiło do 16 lutego 2036 roku jego zezwolenie dla zwierząt lądowych jako konserwantu i substancji aromatyzującej. Okresy przejściowe są zbudowane tak samo jak przy chlorku choliny: 16 sierpnia 2026 roku dla dodatku i premiksu, 16 lutego 2027 roku dla pasz zwierząt, od których pozyskuje się żywność, oraz 16 lutego 2028 roku dla pozostałych zwierząt.

W przypadku kwasu fumarowego zmienił się jednak także zakres gatunków. EFSA uznała dane dla zwierząt lądowych za wystarczające, ale nie mogła wyciągnąć wniosku o bezpieczeństwie stosowania u zwierząt wodnych. Wnioskodawca wycofał część wniosku dotyczącą zwierząt wodnych oraz nowe zastosowanie jako regulatora kwasowości. W efekcie odnowione zezwolenie obejmuje zwierzęta lądowe, a wcześniejszy wpis aromatyzujący został ograniczony do gatunków wodnych.

To rozdzielenie jest ważne dla dokumentacji dostawcy. Ten sam numer chemiczny i ta sama nazwa nie wystarczą do potwierdzenia zgodności. Trzeba sprawdzić funkcję dodatku, gatunek zwierzęcia, zalecaną albo maksymalną zawartość oraz podstawę prawną konkretnego zastosowania. Dla kwasu fumarowego jako konserwantu rozporządzenie przewiduje między innymi maksymalny poziom 20 000 mg/kg dla drobiu i świń innych niż karmione preparatami mlekozastępczymi, a dla młodych ssaków karmionych takimi preparatami 10 000 mg/kg suchej masy preparatu.

L-treonina: stary termin, aktywne odnowienie

Trzeci zegar wygląda inaczej. Rozporządzenie 2016/1220 wskazywało 16 sierpnia 2026 roku jako koniec okresu zezwolenia dla L-treoniny o kodzie 3c410 produkowanej z użyciem ośmiu określonych szczepów Escherichia coli. Gdyby poprzestać na starym pliku PDF, można byłoby uznać, że następnego dnia zezwolenie wygasło. Aktualny rejestr Komisji pokazuje jednak inny, bieżący stan.

Wpis 3c410 nadal figuruje jako autoryzowany dla wszystkich gatunków zwierząt. Pole daty wygaśnięcia jest puste, pozycja nie jest oznaczona do wycofania, a rejestr zawiera komunikat, że złożono wniosek o odnowienie zgodnie z art. 14 rozporządzenia 1831/2003. Ten przepis stanowi, że jeżeli decyzja w sprawie prawidłowo złożonego odnowienia nie zapadła przed końcem zezwolenia z przyczyn niezależnych od wnioskodawcy, okres zezwolenia jest automatycznie przedłużany do czasu decyzji Komisji.

Nie oznacza to, że każda L-treonina jest objęta jednym wpisem. Rejestr pokazuje kilka pozycji o kodzie 3c410, różniących się organizmem produkcyjnym, a także osobny kod 3c410i. Firma powinna porównać pełny opis szczepu na specyfikacji z właściwym rekordem. Sprawdzenie wyłącznie nazwy aminokwasu może prowadzić do przypisania produktu do niewłaściwego zezwolenia.

Zestawienie trzech przypadków pokazuje, dlaczego data w załączniku nie jest gotową informacją handlową. Dla chlorku choliny i kwasu fumarowego mamy nowe zezwolenia oraz wyraźne zasady zużywania zapasów. Dla określonej L-treoniny mamy trwającą procedurę odnowienia i aktualny wpis rejestrowy. W żadnym z tych przypadków 16 sierpnia nie oznacza prostego polecenia usunięcia wszystkich produktów z magazynu.

Jak sprawdzić konkretną partię

Kontrola partii powinna zacząć się od jej sklasyfikowania. Jeżeli przedsiębiorca ma czysty dodatek albo premiks z chlorkiem choliny lub kwasem fumarowym, powinien ustalić, czy produkcja i etykietowanie nastąpiły przed datą graniczną. Jeżeli ma mieszankę lub materiał paszowy, musi dodatkowo ustalić przeznaczenie dla zwierząt, od których pozyskuje się żywność. Jeżeli chodzi o L-treoninę, kluczowe stają się kod, szczep produkcyjny i aktualny rekord rejestru.

Drugim krokiem jest zachowanie dowodów. Specyfikacja, etykieta, numer partii, data produkcji, historia zmiany wzoru oznakowania oraz oświadczenie dostawcy powinny prowadzić do jednego wniosku. Ogólna deklaracja, że produkt jest zgodny z prawem UE, ma mniejszą wartość niż dokument wskazujący konkretny numer identyfikacyjny dodatku i rozporządzenie, na którym oparto obrót.

Trzeci krok dotyczy systemu bezpieczeństwa pracy. EFSA wskazała ryzyka narażenia użytkowników zarówno przy chlorku choliny, jak i kwasie fumarowym. Nowe akty wymagają procedur i środków organizacyjnych, a gdy nie wystarczają, ochrony skóry, oczu i dróg oddechowych. Zmiana etykiety bez aktualizacji instrukcji stanowiskowej, oceny ryzyka i środków ochrony może więc pozostawić realną lukę w zakładzie.

Najbardziej użyteczne pytanie po 16 sierpnia nie brzmi zatem: czy substancja jest zakazana. Trzeba zapytać, jaki produkt znajduje się w partii, kiedy został wyprodukowany i oznakowany, dla jakich zwierząt jest przeznaczony, według którego wpisu jest autoryzowany oraz czy dokumentacja odzwierciedla aktualne warunki stosowania. Dopiero komplet tych odpowiedzi pozwala zdecydować, czy można kontynuować obrót, wykorzystać zapas albo zmienić oznakowanie i procedury.

Unijny rejestr jest narzędziem roboczym, ale wiążące warunki wynikają z rozporządzeń. Najbezpieczniejsza praktyka polega na używaniu obu źródeł razem: rejestr pomaga znaleźć aktualny rekord i status procedury, a Dziennik Urzędowy określa skład, gatunki, limity, etykietowanie i terminy. To podejście chroni przed dwiema skrajnościami: ignorowaniem nowej dokumentacji oraz niepotrzebnym wycofywaniem legalnych zapasów.